Pokaż/Ukryj opcje strony

Bankoteka – wszystko co trzeba wiedzieć o Centrum Pieniądza

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z magazynem „Bankoteka". Ma on przybliżyć czytelnikom koncepcję placówki edukacyjnej powstającej w Narodowym Banku Polskim. Publikujemy  m.in. wypowiedzi różnych osób zaangażowanych w tworzenie Centrum - członków Zarządu Banku, dyrektorów departamentów, jak też niezależnych ekspertów. Prezentujemy również inne muzea pieniądza na świecie, ujawniamy mało znane fakty i ciekawostki dotyczące historii pieniądza.

W „Bankotece" znajdą Państwo ciekawe informacje dotyczące poszczególnych etapów tworzenie wystaw, plany budowy i problemy, które napotykamy, tworząc tę instytucję. Nie zabraknie również wrażeń estetycznych, którymi chcemy podzielić się z naszym gośćmi. Specjalne wydania „Bankoteki" zostały poświęcone wystawom czasowym organizowanym w siedzibie Oddziału Okręgowego NBP w Warszawie przy pl. Powstańców Warszawy 4.


Numer 11 (2017)

W Bankotece nr 11 można przeczytać m.in. o tym:

  • w których salach Centrum Pieniądza NBP szukać eksponatów – banknotów, kartek żywnościowych, a nawet tekstów piosenek ulicznych – związanych z rynkiem na ziemiach okupowanych w czasie II wojny światowej, w tym podczas Powstania Warszawskiego,
  • jak powstaje kolekcja zbiorów numizmatycznych Narodowego Banku Polskiego,
  • gdzie można obejrzeć najciekawsze, unikatowe artefakty,
  • gdzie i jak funkcjonują na świecie giełdy diamentowe.

Numer 10 (2017)

W Bankotece nr 10 można przeczytać:

  • czy był w Polsce banknot o nominale 5 000 000 zł,
  • ile ważyła najcięższa moneta miedziana Szwecji,
  • jak doszło do powstania pierwszego banknotu w Europie,
  • co jest przedmiotem obrotu na giełdach towarowych na świecie,
  • jakie zadania z dziedziny finansów stawia przed zwiedzającymi Muzeum Pieniądza Banku Centralnego Holandii.

Numer 9 (2017)

photo

W Bankotece nr 9, można nie tylko zobaczyć ciekawe eksponaty znajdujące się w zbiorach Centrum Pieniądza NBP, ale i dowiedzieć się o ich historii.
Już na okładce magazynu zwracają uwagę banknoty o nominale 2 zł i 2 000 000 zł.
Piszemy także o najnowszym polskim banknocie 500 zł, będącym w obiegu od lutego 2017 r. oraz o najmniejszej monecie – hemihekcie, jaka znajduje się na ekspozycji w CP NBP.
Zapraszamy również do Muzeum Pieniądza w Lizbonie, które powstawało i zostało otwarte w podob-nym okresie jak nasze Centrum Pieniądza.

Numer 8 (2016)

W najnowszej „Bankotece” nr 8 – relacje z warsztatów i lekcji przygotowanych z myślą o dzieciach pozostających latem w mieście. Zajęcia odbywały się pod intrygującym tytułem „Pieniądzem może być wszystko”. Sale Centrum Pieniądza NBP i specjalna sala edukacyjna były przez całe wakacje wypełnione, co można zobaczyć na fotografiach. Zamieszczamy również relację z Nocy Muzeów.

Tych, którzy jeszcze nie odwiedzili Centrum Pieniądza – zapewne zachęci do wizyty fotoreportaż z kilku jego sal tematycznych czy artykuł „Co można odczytać z medalu”.

Numer 7 (2016)

20 kwietnia 2016 r. miało miejsce uroczyste otwarcie Centrum Pieniądza NBP im. Sławomira S. Skrzypka. Od 14 maja br., od Nocy Muzeów – Centrum Pieniądza zaprasza wszystkich do zwiedzania.

W tej „Bankotece" pokazujemy po raz pierwszy jak wyglądają poszczególne moduły - nie w animacjach, ale na fotografiach wykonanych tuż przed uroczystą inauguracją Centrum Pieniądza. „Na Bank ciekawe!" - to tytuł jednego z artykułów w tym numerze zapowiadających, co czeka odwiedzających placówkę.

Numer 6 (2015)

Trudne zagadnienia dotyczące pieniądza, takie jak choćby unie walutowe lub systemy płatnicze, będą prezentowane w sposób atrakcyjny i przystępny – mówi w wywiadzie zatytułowanym „Rozjaśnić wiedzę tajemną o pieniądzu…" przewodniczący Komitetu Sterującego odpowiedzialnego za realizację projektu Centrum Pieniądza NBP, członek Zarządu, profesor Eugeniusz Gatnar.

Ponadto w „Bankotece" cykle artykułów przybliżające „wczoraj i dziś" pieniądza:

  • podróż w przeszłość PRL-u kiedy środkami płatniczymi były tzw. bony dolarowe,
  • książeczki życia czyli jak wyglądały i co można było odczytać w przedwojennych książeczkach oszczędnościowych,
  • o historii i mechanizmach wielkich spekulacji giełdowych rozpoczętych już w XVII wieku.

Numer 5 (2015)

Nie ma w Polsce placówki, która w kompleksowy sposób pokazywałaby i pozwalała zrozumieć rolę i znaczenie pieniądza na przestrzeni dziejów – mówi w wywiadzie Ferdynand B. Ruszczyc, dyrektor Centrum Pieniądza NBP.

Nowe cykle artykułów, w których opiekunowie modułów tematycznych powstającego Centrum Pieniądza NBP pokazują o jak ciekawych sprawach związanych z pieniądzem będzie można się dowiedzieć w Centrum i jakie będą w nim eksponaty.

W cyklu „Historia codzienności materialnej w ekspozycjach CP NBP" odkrywamy moduł „Wojny" w tekście „Kto handluje ten żyje" czyli o tym jak czarny rynek w czasie okupacji niemieckiej ratował Warszawę.

W cyklu „W pieniądzu odczytasz epokę" zobaczymy Koloseum na rzymskich monetach w artykule „Chleba i igrzysk" oraz poznamy „Historię w groszu zawartą"… a nawet w groszach trzech!

Wydanie specjalne - wrzesień 2014

Wystawa: Wojenne losy polskiego złota.

Ekspozycja opracowana została we współpracy ze znawcą tematu,  historykiem, profesorem Wojciechem Rojkiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanowi zbiór unikalnych dokumentów i fotografii pokazywanych w niecodziennej scenografii oraz próba uchwycenia dynamicznej akcji przy pomocy stylistyki komiksowej. 
W zamieszczonej na stronie publikacji znajdują się również, wspomnienia uczestników ewakuacji złota.

Halina Konopacka - mistrzyni olimpijska kierowcą autobusu ze złotem.

Andrzej Mikołajczyk - wywóz złota we wspomnieniach 8-latka:

… Z opowiadań ojca wiem, że w ciągu 3 dni zapakowano, zorganizowano i przygotowano cały transport. Niezależnie od tego, że zasoby polskiego złota były rozrzucone w różnych oddziałach Banku (ze względów
strategicznych, co podobno było ustalone z wojskiem). Mniej więcej 1/3 zasobów kruszcu była w oddziałach w Siedlcach, w Brześciu, chyba też we Lwowie. I w ciągu tych trzech dni została zorganizowana ewakuacja
walorów i złota. Cały depozyt był dosyć pokaźny objętościowo. Same archiwa, banknoty, które jeszcze były w zasobach Banku, no i inne depozyty zajmowały więcej miejsca niż samo złoto…


Jan Dreżewski. Moja wędrówka ze zlotem. Lwów - Bukareszt

…Czekała mnie przygoda, a przygody przecież uwielbiałem, tak jaki podróże. Na parę dni czy tygodni, wspaniała zabawa. Przedłużenie wakacji. Słychać było strzały i wybuchy, wojska niemieckie były już na przedmieściach, zajęły dworzec główny, były koło Politechniki i kościoła Św. Elżbiety. Potem wszystko ucichło. Armia Sosnkowskiego odrzuciła Niemców prawie aż pod Przemyśl, jak się później dowiedziałem. Bank dostał rozkaz opuszczenia Lwowa i skierowania się ku granicy rumuńskiej. Do Śniatynia…

O złocie bez tajemnic

Wywiad  z Donaldem Malickim, dyrektorem Departamentu Operacji Zagranicznych NBP.

Wydanie specjalne - maj 2014

Wystawa: Władysław Grabski, Bank Polski SA i stabilizacja ekonomiczna kraju.

90 lat temu powstał Bank Polski SA, a walutą naszego kraju stał się złoty.Inicjatorem reform, które doprowadziły do stabilizacji ekonomicznejPolski był Władysław Grabski – dwukrotny premier II RP, minister skarbu i rolnictwa.

W tym wydaniu „Bankoteki" prezentujemy wspomnienia prof. Macieja Grabskiego, Małgorzaty Kidawy-Błońskiej i Grzegorza Grabskiego, jakimi podzielili się na temat przodka. Do wypowiedzi na temat Władysława Grabskiego zaprosiliśmy także szkoły noszące Jego imię. Uzupełnieniem tego wydania magazynu są zdjęcia licznych
pamiątek po Władysławie Grabskim, które znajdują się w zbiorach Narodowego Banku Polskiego
- pisze we wstępie Dariusz Jadowski, dyrektor Departamentu Edukacji i Wydawnictw.

Dobrze jest mieć mocne korzenie i dobre wzorce – wywiad z Małgorzatą Kidawą-Błońską

– Jest Pani prawnuczką dwóch wielkich Polaków: Władysława Grabskiego – premiera i Stanisława Wojciechowskiego – prezydenta RP. Pamięta Pani, kiedy swoje pochodzenie zaczęła uświadamiać sobie Małgosia Grabska?
- Chyba zawsze o tym wiedziałam. W domu pamięć o pradziadkach była żywa…

Zachowane w pamięci wnuka

Wspomniana prof. Maciej W Grabski: Prawdziwą twarz Dziadka można dojrzeć w ostatnim akapicie jednej z jego książek, którą czytałem kilkadziesiąt lat temu, a który zapamiętałem, a więc stanowi on również część mojej o nim pamięci:…niewątpliwie popełniałem błędy i miałem wady, bo jestem człowiekiem. Czyż można nie być człowiekiem? Ale wszystko, co w człowieku jest poczuciem spełnienia obowiązku, temu starałem się dać najpełniejszy wyraz i nic nie mamsobie pod tym względem do zarzucenia".

Władysława Grabskiego „budowanie Polski od dołu"

„Jak będzie Polska, to Grabski nawet królem waszym, ale nie teraz" – tymi słowami carski naczelnik powiatu rozwiązywał wiec zwołany w Resursie dla okolicznych włościan – jak wspominał Franciszek Kazimierski – na którym przemawiał Władysław Grabski, nawołując do samoorganizacji. W zbiorach rodzinnych zachowała się ulotka zapraszająca na ten wiec i odręczny zapis będący podsumowaniem przemówienia, zatytułowany „Budowanie Polski od dołu". – pisze prawnuk Grzegorz Grabski.

Wydanie specjalne - grudzień 2013

Wystawa: Dzieje bankowości centralnej – Polska i USA

185-lecie polskiej bankowości centralnej i 100-lecie Systemu Rezerwy Federalnej.

Narodowy Bank Polski przygotował tę wystawę, aby przybliżyć nie tylko funkcje i zadania banków centralnych, lecz także ciekawą historię ich powstania. Dla Polski i Stanów Zjednoczonych Bank Centralny to jeden z filarów państwowości i dążeń do niepodległości. Od początku istnienia tych instytucji powierzano im niezwykle ważne i trudne zadania: gwarantowanie stabilności i bezpieczeństwa finansowego kraju oraz poprawę sytuacji ekonomicznej obywateli.

Bank centralny – trzy funkcje, trzy tradycje

W gronie banków centralnych trwa pewnego rodzaju licytacja, który z nich ma dłuższą historię. Porządek do tej dyskusji może wprowadzić rozdzielenie trzech głównych funkcji banku centralnego, bowiem z punktu widzenia każdej z nich problem tradycji historycznych wyglądać będzie nieco inaczej – pisze prof. Wojciech Morawski.

Bilety skarbowe z okresu powstania kościuszkowskiego

Pierwsze polskie pieniądze papierowe wyemitowała w czasie insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku Dyrekcja Biletów Skarbowych. Powołała ją Rada Najwyższa Narodowa, pełniąca funkcję rządu powstańczego. Biletami skarbowymi posłużono się, by pokryć wydatki powstańcze– pisze dr Cecylia Leszczyńska.

Z FED'em w XXI wiek

System Rezerwy Federalnej, zwany potocznie FED'em, to Bank Centralny Stanów Zjednoczonych Ameryki. Choć jest najważniejszą tego typu instytucją na świecie, został założony dopiero sto lat temu, w 1913 roku, później niż wiele innych ważnych Banków Centralnych, jak Bank Anglii czy Bank Francji. Stało się tak, ponieważ Amerykanie długo nie byli przekonani o konieczności posiadania takiej instytucji. Wielu sądziło, że bank centralny będzie reprezentował jedynie interesy najbogatszych. Dopiero powtarzające się kryzysy finansowe skłoniły amerykańskich polityków do zmiany stanowiska – rozważania dr Jerzego Łazora.

Numer 4 (2013)

Droga na wyżyny
Projekt Centrum Pieniądza NBP potwierdza jego wyjątkowość jako ośrodka edukacji ekonomicznej dla wszystkich, niezależnie od wieku czy profesji – pisze prof. Mariusz Mielczarek, prezes Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego.

Edukacja niepełnosprawnych
Rozmowa z Lidią Klaro-Celej, nauczycielką i doradcą metodycznym w zakresie kształcenia specjalnego, która dla Centrum Pieniądza NBP opracowała materiał na temat metod pracy z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie.

Unikatowe chińskie płacidła
Pozyskany przez Centrum Pieniądza NBP zbiór chińskich płacideł to niewątpliwie najbardziej reprezentatywny zbiór monet, który odzwierciedla najważniejsze przemiany w mennictwie chińskim – mówi Zbigniew Nestorowicz, wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego.

Numer 3 (2012)

Kiedy nauka staje się sztuką
Nasz kraj przeszedł więcej gospodarczych przemian warunkowanych zawirowaniami historii niż jakikolwiek inny. Tworząc podstawę programową Centrum Pieniądza NBP, musieliśmy się zastanowić, jak pokazać problemy ekonomiczne tych okresów na tle przemian gospodarki światowej – mówi dr J. Robert Kudelski, dyrektor Centrum Pieniądza NBP.

Reformator, polityk, humanista
Współtwórca polskiego banku centralnego, dwukrotnie premier II Rzeczypospolitej, minister skarbu i poseł – przeczytamy o Władysławie Grabskim w encyklopediach i informatorach. A jakim człowiekiem był prywatnie?

Jak przepływ wody symuluje przepływ pieniędzy
Sześć lat temu w Nowej Zelandii powstało pierwsze w tym kraju muzeum specjalizujące się w tematyce ekonomicznej i bankowej. Jednym z najciekawszych eksponatów jest skonstruowany w 1940 roku komputer ekonometryczny – MONIAC. Co potrafi to urządzenie?

Znaczek pocztowy też był pieniądzem
Kiedy na początku XX wieku w niektórych krajach brakowało drobnego pieniądza, system pieniężny wspierały znaczki pocztowe. Gdzie tak było?

Numer 2 (2012)

Pieniądz w centrum uwagi
Mało jest w dziejach ludzkości zjawisk bardziej trwałych, społecznie użytecznych i pożądanych, a jednocześnie tak zmieniających swoją postać i znaczenie jak pieniądz.

Spacer „Ulicą Bankową"
To nie będzie zwykła ulica, raczej deptak. Ale nie w mieście, tylko w Centrum Pieniądza. Jej magia pozwoli w jednej chwili przenieść się w przeszłość i równie szybko powrócić do teraźniejszości.

Poznać świat pieniądza
Odwiedzający Centrum Pieniądza NBP powinni wyjść zaintrygowani wiedzą o finansach jako czynniku rozwoju cywilizacyjnego we wszystkich epokach historycznych – mówi Dariusz Jadowski, dyrektor Departamentu Edukacji i Wydawnictw NBP.

Dzieje pieniądza – nie tylko w gablotach
Muzea prezentują cenne numizmaty, uczą ekonomii, organizują ciekawe wystawy – przedstawiamy cztery kolejne muzea pieniądza działające przy bankach centralnych: Anglii, Belgii, Estonii oraz Indonezji.

Numer 1 (2011)

Nasze Centrum ma uczyć
Jakub Skiba, członek Zarządu Narodowego Banku Polskiego i opiekun projektu Centrum Pieniądza NBP w rozmowie z Maciejem Wyskielem opowiada o idei Centrum Pieniądza NBP.

Muzea w służbie edukacji
Popularność nowoczesnych muzeów potwierdza, że mogą one skutecznie edukować – mówi na łamach „Bankoteki" prof. Andrzej Rottermund, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie.

Od paciorków do kart kredytowych
Jak płacono kiedyś? Najstarszą znaną formą handlu jest wymiana towarów. Historia twierdzi, że wyspę Manhattan przybysze z Europy kupili od Indian za kolorowe paciorki. Co ciekawe, bartery obowiązują do dziś.

Zadziwiające banknoty
Gdzie i kiedy płacono banknotami o najwyższych nominałach na świecie, kto i dlaczego wpadł na pomysł wydrukowania jednego z największych banknotów w dziejach, ile lat ma najstarszy zachowany do dziś papierowy pieniądz?