Pokaż/Ukryj opcje strony

Unia rynków kapitałowych w europejskim systemie finansowania

data publikacji: 21 Marca 2017

autor: Milena Kabza

Instytucje finansowe i rynki kapitałowe odgrywają niezwykle istotną rolę w każdej rozwiniętej gospodarce, ponieważ dzięki nim przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe mają dostęp do finansowania.

Ponadto umożliwiają one gromadzenie oszczędności i ich inwestowanie, co przyczynia się do wspierania całej gospodarki. Prawidłowo funkcjonujący system finansowy przyczynia się do dobrobytu materialnego, stabilności i wzrostu gospodarczego. Z kolei niewydolność systemu finansowego może mieć niekorzystne skutki dla całej gospodarki.

W Unii Europejskiej małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) stanowią ponad 95 procent wszystkich przedsiębiorstw i zapewniają około 67 procent zatrudnienia w sektorze prywatnym. Ponad 80 procent finansowania małych i średnich przedsiębiorstw pochodzi ze źródeł bankowych, dlatego ich rozwój jest w dużym stopniu zależny od kondycji banków. Ponadto, w porównaniu z innymi częściami świata, finansowanie oparte na rynku kapitałowym jest w Europie stosunkowo słabo rozwinięte.

W następstwie globalnego kryzysu finansowego europejskie banki zaostrzyły warunki udzielania kredytów, co w znacznym stopniu utrudniło przedsiębiorstwom pozyskiwanie finansowania na prowadzoną działalność. Skutkiem kryzysu była także niska wartość przepływów kapitałowych między krajami członkowskimi. W Europie nie brakuje jednak kapitału, który można byłoby zainwestować. Problem polega na tym, że mimo funkcjonowania rynków kapitałowych w poszczególnych krajach członkowskich UE, nie ma jednolitego europejskiego systemu finansowego. Rozwiązanie tej sytuacji ma zapewnić utworzenie unii rynków kapitałowych (URK), która pozwoli znaleźć nowe, innowacyjne sposoby skutecznego kierowania nadwyżki kapitału do tych, którzy te środki będą umieli najlepiej wykorzystać.

URK jest jednym z kluczowych elementów ogłoszonego przez Komisję Europejską (KE) planu inwestycyjnego dla Europy. Efektem ma być lepsze powiązanie oszczędności z inwestycjami oraz wzmocnienie europejskiego systemu finansowego poprzez zapewnienie alternatywnych źródeł finansowania i zwiększenie oferty dla inwestorów detalicznych i instytucjonalnych. Dzięki URK przedsiębiorstwa będą miały dostęp do bardziej zróżnicowanych źródeł finansowania, aby lepiej się rozwijać. Unia rynków kapitałowych umożliwi swobodny przepływ kapitału między krajami na jednolitym rynku, co przyczyni się do wzmocnienia unii gospodarczej i walutowej dzięki lepszej konwergencji gospodarczej i złagodzeniu wstrząsów gospodarczych w strefie euro i poza nią. Ma to prowadzić do zwiększenia odporności całej gospodarki europejskiej.

Debata na temat niezbędnych działań potrzebnych do stworzenia unii rynków kapitałowych została zainicjowana przez „Zieloną Księgę” (ang. GREEN PAPER Building a Capital Markets Union) opublikowaną przez Komisję Europejską (KE) 18 lutego 2015 r.

Zgodnie z „Zieloną Księgą” oczekuje się, że URK osiągnie następujące cele:

  1. zwiększy dostęp do finansowania dla wszystkich przedsiębiorstw (w szczególności MŚP) oraz projektów inwestycyjnych, w szczególności projektów infrastrukturalnych;
  2. zwiększy wybór oraz zdywersyfikuje źródła finansowania pochodzące od inwestorów w UE oraz z całego świata;
  3. zwiększy efektywność oraz wydajność rynków także w aspekcie transgranicznym.

W ślad za Zieloną Księgą 30 września 2015 r Komisja Europejska opublikowała „Plan działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych” (ang. Action Plan on Building a Capital Markets Union), który przedstawia zakres prac przewidzianych na lata 2015-2018, w tym planowane inicjatywy legislacyjne, mające na celu ustanowienie fundamentów unii rynków kapitałowych. Plan zawiera pięć obszarów priorytetowych dla procesu budowy URK:

  1. zwiększanie możliwości pozyskiwania kapitału przez europejskie przedsiębiorstwa poprzez obniżenie kosztów emisji papierów wartościowych na rynku kapitałowym, wsparcie venture capital i private equity oraz promocję alternatywnych form finansowania, np. crowdfunding, rynki niepubliczne, fundusze pożyczkowe;
  2. przegląd obowiązujących regulacji prawnych w celu poprawy środowiska regulacyjnego dotyczącego długoterminowego finansowania europejskiej infrastruktury;
  3. zwiększanie aktywności inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych dzięki działaniom na rzecz rozwoju międzynarodowych detalicznych usług finansowych i rozwoju segmentu prywatnych oszczędności emerytalnych oraz wprowadzeniu tzw. paszportu europejskiego dla funduszy inwestycyjnych;
  4. wzmocnienie zdolności pożyczkowych sektora bankowego m.in. dzięki rozwojowi wysokiej jakości operacji sekurytyzacyjnych i obligacji zabezpieczonych;
  5. znoszenie barier dla działalności transgranicznej i rozwój rynków kapitałowych we wszystkich krajach Unii Europejskiej, m.in poprzez zmiany w prawie upadłościowym, przepisach dotyczących rozliczania transakcji transgranicznych oraz wzmocnienie polityki makroostrożnościowej.

Zwiększenie dostępnych źródeł finansowania powinno doprowadzić do obniżenia kosztów pozyskania kapitału, w szczególności przez przedsiębiorstwa z sektora MŚP. Jednocześnie bardziej znacząca rola rynków kapitałowych w finansowaniu gospodarki europejskiej pozwoli na zmniejszenie zależności przedsiębiorstw od kredytów bankowych, co jest szczególnie istotne w przypadku zaostrzenia warunków udzielania kredytów przez te instytucje w okresie kryzysu finansowego. Ponadto unia rynków kapitałowych będzie stanowić uzupełnienie istniejącego europejskiego systemu finansowego opartego dotychczas na sektorze bankowym. Dzięki niej zwiększy się również odporność całego systemu – pod warunkiem, że będą monitorowane przepływy kapitału między krajami UE, a regulacje będą respektowane przez członków URK.