Pokaż/Ukryj opcje strony

Zator płatniczy

sytuacja powstała wskutek skumulowania (nagromadzenia) się zadłużeń i przechodzenia ich na kolejnych powiązanych ze sobą kontrahentów.

Zaczyna się zazwyczaj, kiedy jeden ze zleceniodawców lub nabywców nie pokrywa zobowiązań powstałych w związku z wykonaną usługą lub zakupionym towarem wobec swego zleceniobiorcy (wykonawcy usługi) lub sprzedawcy towaru. Powstałe w ten sposób zadłużenie, jeśli utrzymuje się dłuższy czas (a w szczególności wówczas, gdy wykonawca lub sprzedawca jest niewielkim przedsiębiorcą charakteryzującym się ograniczonymi własnymi zasobami finansowymi), powoduje powstanie u wykonawcy (sprzedawcy) kłopotów z utrzymaniem płynności finansowej, z opłaceniem pracowników, a często także z utrzymaniem przedsiębiorstwa. Skutkuje to czasem opóźnieniami lub w skrajnych przypadkach wstrzymywaniem regulowania należności przez tego wykonawcę (sprzedawcę) swoim kontrahentom i w rezultacie de facto przeniesieniem części pierwotnego zobowiązania na kolejnego kontrahenta; w rezultacie proces ten może przenosić na następnych i jeszcze następnych uczestników obrotu gospodarczego, powodując kolejne zatory płatnicze.

Przyczyną powstania pierwotnego zadłużenia mogą być zarówno niezawinione przez pierwszego odbiorcę usługi lub towaru problemy finansowe (np. wynikające z nieprzewidywalnych zdarzeń losowych), jak również działanie zaplanowane i bezprawne. Poszkodowany zleceniobiorca (sprzedawca) do chwili uregulowania należności udziela de facto kredytu kupieckiego, przy czym często zdarza się tak, że nie próbuje od tego kredytu naliczać odsetek, bojąc się trwale utracić zleceniodawcę, zwłaszcza jeśli wiążą ich dłuższe relacje biznesowe (np. długotrwałe świadczenie usług lub dostawy towarów). Bywa także, że zleceniodawca wkalkulowuje ustawowe odsetki od tak rozumianego „kredytu" w koszty swojej działalności.

Zatory płatnicze pojawiają się szczególnie często w okresach zastoju gospodarczego albo też w warunkach dużej inflacji, kiedy wydłużanie okresu płatności może działać na korzyść dłużnika (i ze stratą dla wierzyciela).