Pokaż/Ukryj opcje strony

Produkt strukturyzowany

instrument finansowy (ang. exchange traded product, ETP) mogący mieć formę papieru wartościowego, ubezpieczenia lub lokaty, oferujący pełną lub częściową ochronę kapitału.

Produkt strukturyzowany składa się z aktywów przynoszących stały dochód (m.in. obligacje) oraz z co najmniej jednego instrumentu pochodnego, w którym wypłata jest uzależniona od wartości instrumentu bazowego – może nim być m.in. indeks giełdowy, kurs akcji, surowców, produktów rolnych, koszyk akcji, surowców, indeksów giełdowych, kurs walutowy, stopa procentowa.

Produkty strukturyzowane są emitowane najczęściej przez banki i domy maklerskie. Emitent takiego instrumentu zobowiązuje się w odniesieniu do inwestora do wypłaty w określonym czasie nie tylko określonej kwoty (tj. wartości obligacji), ale także wartości dodatkowej wyliczonej na podstawie określonego algorytmu. Algorytm ten jest z góry znany inwestorowi, co umożliwia mu bieżące śledzenie możliwych przyszłych wypłat.

Instrumenty strukturyzowane umożliwiają inwestowanie na rynkach, do których inwestorzy indywidualni zazwyczaj nie mają bezpośredniego dostępu. Przeznaczone są dla inwestorów posiadających określone preferencje odnośnie do rynków bazowych lub zainteresowanych zwiększoną stopą zwrotu, którzy jednocześnie akceptują odpowiednio większe ryzyko. Instrumenty te powinny być zatem przedmiotem zainteresowania bardziej doświadczonych i świadomych ryzyka inwestorów.

Zalety tych instrumentów to m.in.:

  • ochrona zainwestowanego kapitału – w przypadku większości instrumentów strukturyzowanych jest stosowana gwarancja pełnego zwrotu nominalnej wartości kapitału,
  • w niektórych przypadkach jest stosowana gwarantowana (minimalna) stopa zwrotu,
  • możliwość inwestowania na rynkach, do których bezpośredni dostęp dla inwestorów indywidualnych jest utrudniony (np. rynek towarowych instrumentów pochodnych, zagraniczne rynki akcji),
  • możliwość wykorzystania mechanizmów typowych dla instrumentów pochodnych (np. dźwignia finansowa) umożliwiających wzrost możliwego do osiągnięcia zysku,
  • efekt dywersyfikacji – zmniejszenie ryzyka przy jednoczesnym zwiększeniu możliwych do uzyskania zysków.

Wady:

  • mała płynność rynkowa, która warunkuje zbywalność strukturyzowanych instrumentów finansowych,
  • stosunkowo wysokie prawdopodobieństwo osiągnięcia niskiego lub braku zysku,
  • opłaty manipulacyjne, które mogą być wysokie (szczególnie w przypadku wcześniejszej rezygnacji, np. z lokaty strukturyzowanej),
  • konieczność „zamrożenia” środków finansowych nawet na kilka lat (wcześniejsze rozwiązanie umowy może się wiązać z możliwością utraty części kapitału),
  • konieczność zainwestowania określonej, niekiedy znacznej kwoty przekraczającej wartość progową,
  • instrument skomplikowany, tworzony przez specjalistyczny podmiot z wykorzystaniem technik inżynierii finansowej, co może utrudniać szacowanie spodziewanych zysków w porównaniu z instrumentami standardowymi.

Ogólne zasady dotyczące dystrybucji strukturyzowanych instrumentów finansowych są zawarte w unijnej dyrektywie MiFID – określają one m.in. minimalny zakres informacji, jaki musi zostać zawarty w opisie danego produktu inwestycyjnego. Instrumenty strukturyzowane funkcjonują w ramach umów cywilnych między emitentem a inwestorem, w których są określone w szczególności zasady inwestowania środków na zakup danego instrumentu, funkcjonowania wyemitowanych instrumentów, formuły wypłat z zysków, zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych (takich jak np. zaprzestanie publikowania indeksu będącego bazą dla określenia wielkości zysków), terminów zakończenia inwestycji itp. Bardziej szczegółowe regulacje dotyczące produktów strukturyzowanych znajdują się w znowelizowanej dyrektywie MiFID II, która obowiązuje od stycznia 2018 r.

Instrumenty strukturyzowane w Polsce

W Polsce najpopularniejsze produkty strukturyzowane mają charakter oszczędnościowo-inwestycyjny i występują w formie lokaty, polisy ubezpieczeniowej, obligacji bądź certyfikatu inwestycyjnego. Zazwyczaj są one połączeniem lokaty bankowej lub inwestycji w papier dłużny oraz instrumentu pochodnego, którego wartość zależy od ceny instrumentów bazowych.

Produkty strukturyzowane oferowane w Polsce zwykle charakteryzują się następującymi cechami:

  • pełna lub częściowa ochrona kapitału – w definicji instrumentu jest zawarta gwarancja zwrotu całości lub części zainwestowanej kwoty,
  • zdefiniowany czas trwania inwestycji,
  • określenie stopy zwrotu z inwestycji w produkt w zależności od różnych scenariuszy rozwoju sytuacji gospodarczej, opisanej za pomocą odpowiedniej formuły.