Pokaż/Ukryj opcje strony

List zastawny

papier wartościowy imienny lub na okaziciela, którego podstawę emisji stanowią zabezpieczone wierzytelności emitenta. W liście zastawnym emitent zobowiązuje się wobec uprawnionego (nabywcy listu zastawnego) do spełnienia określonych świadczeń pieniężnych. Świadczenia te polegają na wypłacie odsetek i wykupie listów zastawnych w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji.

W Polsce podstawę prawną emisji listów zastawnych stanowi Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz.U. 2016 poz. 1771), w są której zawarte zasady emisji, zbywania, nabywania, wykupu i zabezpieczenia listów zastawnych, a także zasady tworzenia, organizacji, działalności i szczególnego nadzoru nad bankami hipotecznymi.

Emitentem listów zastawnych może być bank hipoteczny. Od 23 lutego 2011 r. istnieje jeszcze jeden podmiot uprawniony do emisji listów zastawnych. Jest nim jedyny w Polsce bank państwowy – Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) – który może emitować listy zastawne w celu finansowania programów rządowych mających na celu w szczególności wspieranie rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Dotychczas BGK nie przeprowadził jednak emisji listów zastawnych.

Wyróżnia się dwa rodzaje listów zastawnych:

  • hipoteczny list zastawny, którego podstawą emisji i zabezpieczeniem są hipoteki na kredytowanych nieruchomościach (mieszkalnych lub komercyjnych),
  • publiczny list zastawny, którego podstawą emisji i zabezpieczeniem są wierzytelności z tytułu kredytów dla sektora publicznego.

Listy zastawne służą finansowaniu banków w średnim i długim terminie. Są one postrzegane przez inwestorów jako instrumenty finansowe o relatywnie niskim ryzyku ze względu na szereg warunków, które muszą spełniać (np. wymóg dotyczący kwoty kredytu w relacji do wartości nieruchomości stanowiących zabezpieczenie kredytu – Loan to Value, LtV, czy też wymóg nadzabezpieczenia). Ponadto emitent ma obowiązek utrzymywania wystarczającej puli wysokiej jakości aktywów zabezpieczających o określonej charakterystyce i – w przypadku niewypłacalności emitenta – pierwszeństwa zaspokojenia roszczeń właścicieli listów zastawnych przed innymi wierzycielami emitenta.

Rynek listów zastawnych w Polsce jest nadal niewielki. Na koniec 2016 r. wartość listów zastawnych pozostających do spłaty wynosiła w Polsce 2,216 mln euro, co – w porównaniu z Unią Europejską, gdzie suma wyemitowanych i pozostających do spłaty listów zastawnych wynosiła 2 488,299 mln euro – stanowi 0,09% europejskiego rynku listów zastawnych. Dodatkowo udział listów zastawnych w finansowaniu kredytów hipotecznych w Polsce wynosi około 1%. Emitentami listów zastawnych w Polsce są obecnie: mBank Hipoteczny, Pekao Bank Hipoteczny i PKO BP Bank Hipoteczny.