Pokaż/Ukryj opcje strony

Koszty utopione

(koszty przepadłe, ang. sunk costs) – koszty poniesione, które nie mogą zostać odzyskane, a ich ponoszenie nie może być wstrzymane w momencie zaprzestania np. świadczenia usługi czy inwestycji, która ponoszenia tych kosztów wymaga. Trudnym i kosztownym zabiegiem jest również przeniesienie zasobów, stanowiących podstawę generowania kosztów utopionych, w ramach danej działalności lub do alternatywnego zastosowania.

Koszty te są ponoszone na początku danego przedsięwzięcia, kiedy jeszcze nie jest znana jego zyskowność. Stanowią one znaczącą część kosztów inwestycji i odgrywają istotną rolę w kształtowaniu struktury rynku.

Koszty utopione są także rozumiane jako koszty ponoszone w związku z koniecznością wejścia na dany rynek. Najczęściej są one związane z pozyskiwaniem zezwoleń i licencji, szkoleniem personelu, badaniami nowego rynku, zmianami relacji umownych z otoczeniem, inwestycjami o niskiej mobilności ekonomicznej i technicznej.

Istnienie kosztów utopionych może ograniczać racjonalność decyzji – decydenci mają tendencję do uwzględniania kosztów utopionych do uzasadniania dalszej konieczności angażowania się w nierentowne przedsięwzięcie (na zasadzie: skoro wydałem 1 mln zł, to nie mogę się teraz wycofać), co w konsekwencji doprowadza do poniesienia większych strat.

Racjonalny decydent podejmując decyzję o dalszej realizacji przedsięwzięcia, uwzględnia wyłącznie obecne oraz przyszłe koszty i zyski (nie kieruje się kosztami utopionymi).