Pokaż/Ukryj opcje strony

Emisja pieniądza

polega na wprowadzaniu do obiegu pieniądza gotówkowego, a także na zasilaniu banków w fundusze poprzez np. operacje otwartego rynku. Zazwyczaj emisja pieniądza jest realizowana przez bank centralny.

Koncepcje dotyczące emisji pieniądza

W rozważaniach teoretycznych na temat optymalnej ilości pieniędzy w gospodarce pojawia się pomysł, że „całkowita wartość nominalna pieniędzy w obiegu powinna odpowiadać całkowitej wartości towarów i usług dostępnych na rynku”. Zarówno system monetarny uzależniony od ilości kruszców, jak i system pieniądza zadłużającego w średnim i długim okresie nie gwarantują tego powiązania. Dotychczas opracowane rozwiązania alternatywne również nie rozwiązują problemu w sposób jednoznaczny, jednak dają szansę na rozwiązanie części obecnych problemów. Jak dotąd rozwiązania te nie były sprawdzane w praktyce.

Austriacka teoria pieniądza, w przeciwieństwie do ilościowej teorii pieniądza, zakłada, że zmiany ilości pieniądza w gospodarce oddziałują nie tylko na poziom, ale również na strukturę cen. Przedstawiciele szkoły austriackiej są najczęściej przeciwnikami wszelkich interwencji państwa na rynku pieniądza, twierdząc że będzie ono w swoim interesie dążyło do nadmiernego zwiększania jego podaży. Przeciwdziałać temu ma albo wprowadzenie systemu waluty złotej, albo zniesienie monopolu państwa na produkcję pieniądza.

Bank czasu – nieformalna najczęściej instytucja samopomocowa opierająca się na bezgotówkowej wymianie usług pomiędzy jej członkami. Uczestnicy banku deklarują, jakie usługi mogą świadczyć na rzecz innych, a osoby koordynujące jego działalność kierują taką pomoc do zgłaszających zapotrzebowanie. Świadczone usługi są odnotowywane – najczęściej jednostką rozliczeniową jest zwykła godzina, niezależnie od rynkowej wartości usługi. Zarobione w ten sposób godziny można wydać na potrzebną w danej chwili usługę.

Kredyt społeczny – model, w którym próbuje się sprawić, by emisja pieniądza zależała nie od banku, lecz od każdego poszczególnego podmiotu, który zobowiązywałby się wykonać coś użytecznego.

Nominalistyczna teoria pieniądza – powstała na przełomie feudalizmu i kapitalizmu teoria, według której pieniądz jest tylko nazwą nadaną jednostce rachunkowej przez akt prawny władzy państwowej. Podważa ona zasadność teorii kruszcowej uznającej, że jedynie metale szlachetne mogły pełnić funkcję pieniądza.

Pieniądz pracy – koncepcja głoszona w różnych odmianach przez niektórych socjalistów utopijnych, przede wszystkim przez Roberta Owena. Teoria zakładała, iż bank centralny przez swoje filie miał potwierdzać ilość pracy wydatkowanej na wytworzenie danego towaru. Dowody tego potwierdzenia, czyli bony pracy, służyłyby jako przekazy na ekwiwalent we wszystkich innych towarach złożonych w magazynach bankowych. Koncepcja pieniędzy pracy opierała się na uznaniu pracy jako podstawy wszelkiej wartości, a jej celem było usunięcie niesprawiedliwości społecznej.

Emisja pieniądza w Polsce

W Polsce wyłączne prawo emisji pieniądza ma Narodowy Bank Polski (NBP). Jest to konstytucyjny przywilej NBP określony w art. 227 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:

„Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank Polski. Przysługuje mu wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej. Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza”.

Narodowy Bank Polski oprócz banknotów i monet powszechnego obiegu, emituje również złote i srebrne monety oraz banknoty kolekcjonerskie przeznaczone do sprzedaży w kraju i za granicą. Celem emisji monet i banknotów kolekcjonerskich jest upamiętnienie ważnych wydarzeń, rocznic, postaci itp. oraz zaspakajanie potrzeb kolekcjonerów. NBP zapoczątkował emisję monet kolekcjonerskich w połowie lat sześćdziesiątych XX w., zaś pierwszy banknot kolekcjonerski został wyemitowany w 2006 r.