Pokaż/Ukryj opcje strony

Danina publiczna

świadczenie (bezzwrotne) na rzecz państwa lub innego związku publicznoprawnego (np. gminy, funduszy ubezpieczeń społecznych), ustalane jednostronnie na mocy określonego aktu prawnego, którego realizacja jest zabezpieczona możliwością zastosowania przymusu państwowego.

Świadczenie to może mieć formę:
- daniny osobistej (np. obowiązek służby wojskowej),
- daniny rzeczowej (np. obowiązek dostarczania kontyngentów żywnościowych),
- daniny pieniężnej – będące obecnie najpowszechniejszą stosowaną formą danin publicznych.

W ustawie o finansach publicznych pojęcie daniny publicznej, odnosi się do świadczeń pieniężnych, wśród których wymienione zostały:
- podatki,
- składki (tj. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, składki na Fundusz Pracy, oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych),
- opłaty,
- wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek skarbu państwa,
- inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw (niemające np. cła, wpłaty na PFRON).

W literaturze wśród danin pieniężnych wyróżnia się:
- podatki,
- cła (niekiedy zaliczane do kategorii podatków),
- składki,
- opłaty,
- dopłaty (pobierane tytułem korzyści, związanych z działaniami jednostek państwowych lub samorządowych, np. opłata melioracyjna, opłata inwestycyjna),
- inne świadczenia pieniężne niemające funkcji represyjnej.

Powyższy podział nie jest podziałem rozłącznym, bowiem niektóre daniny publiczne mają charakter mieszany.

Daniny pieniężne mogą być:
- nieodpłatne (nieekwiwalentnee) – np. podatek, cło, lub
- odpłatne (ekwiwalentne; przysługuje za nią świadczenie wzajemne, np. wykonanie czynności administracyjnej, skorzystanie z usługi) – np. opłata, dopłata, składki.