Pokaż/Ukryj opcje strony

Cenowa elastyczność popytu

stosunek względnej zmiany wielkości popytu do względnej zmiany ceny. Cenowa elastyczność popytu określa, w jaki sposób popyt na dane dobro będzie się zmieniał wraz ze zmianami ceny:

cep

gdzie:

EPD – cenowa elastyczność popytu (price elasticity of demand)
cep1 – względna (np. procentowa) zmiana zapotrzebowania,
cep2 – względna (np. procentowa) zmiana ceny,
P0, Q0 – cena początkowa i wielkość początkowa popytu.

Rodzaje cenowej elastyczności popytu:

- Dla cep3 popyt doskonale nieelastyczny (popyt sztywny) zmiana ceny nie przekłada się na zmiany popytu, co oznacza, że konsumenci nabywają stałą ilość dobra niezależnie od zmieniających się cen. Przykładem dóbr o popycie zbliżonym do doskonale nieelastycznego mogą być produkty trudno zastępowalne przez inne, a jednocześnie zużywane w stałych ilościach w gospodarstwach domowych – np. sól lub tytoń lub też produkty, od których konsumenci są uzależnieni.

cep4

- Dla cep5 popyt nieelastyczny – procentowa zmiana popytu jest mniejsza niż procentowa zmiana ceny.

Popyt nieelastyczny

- Dla cep7 popyt proporcjonalny – wielkość popytu w takim samym stopniu co zmiana ceny.

Popyt proporcjonalny

- Dla cep9 popyt elastyczny – wielkość popytu zmienia się bardziej niż zmiana ceny.

Popyt elastyczny

- Dla |E_{d(p)}|\rightarrow\infty popyt doskonale elastyczny – oznacza, że przy danym poziomie ceny konsumenci są skłonni nabyć każdą ilość dobra, ale każda minimalna zmiana ceny doprowadzi do znacznych zmian popytu.

Popyt doskonale elastyczny

Czynniki wpływające na cenową elastyczność popytu:

- Istnienie i dostępność substytutów – jeżeli istnieją substytuty danego produktu, wzrost ceny jednego z nich spowoduje, że klienci zaczną kupować jego substytuty. Na przykład, jeżeli wzrosną ceny margaryny, wzrośnie sprzedaż masła.

- Procentowy udział dochodu przeznaczonego na dane dobro – jeżeli udział wydatków na dane dobro jest niski w porównaniu do wysokości dochodu, popyt na takie dobro jest względnie sztywny. Przykłady: pasta do butów oraz mieszkania. Pasta do butów kosztuje względnie mało, zatem jeżeli jej cena wzrośnie o 10%, to ta zmiana w cenie nie będzie miała dużego wpływu na zachowania klientów. Jeżeli jednak wzrosną ceny mieszkań o 10%, których cena jest znacznie wyższa, konsumenci będą przedkładać przeprowadzenie remontów nad kupno nowej nieruchomości, zatem, ogólnie mówiąc, spadnie popyt na mieszkania.

- Upływ czasu od wprowadzenia zmiany w cenie danego dobra – cenowa elastyczność popytu dla większości produktów jest większa w długim okresie niż w krótkim. Biorąc pod uwagę ceny benzyny z lat 70., które osiągały najwyższy poziom w historii, w krótkim okresie odpowiedź konsumentów na wzrost cen polegała na tym, że ograniczali oni korzystanie z aut poprzez częstsze korzystanie z publicznych środków transportu. W długim okresie konsumenci zmieniali swoje zachowania: poprzez kupowanie mniejszych aut albo preferowanie mieszkania bliżej pracy.

- Rodzaj potrzeb konsumentów zaspokajanych przez dane dobro – popyt na dobra podstawowe jest mniej elastyczny cenowo niż na dobra luksusowe.