Pokaż/Ukryj opcje strony

Bilans płatniczy

zestawienie wszystkich transakcji gospodarczych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie sprawozdawczym (miesiące, kwartały, lata). Jest on sporządzany zgodnie z wersją 6. Balance of Payments and International Investment Position Manual (BPM) publikowanym przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Bilans płatniczy Polski publikuje Narodowy Bank Polski.

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna jest zestawieniem stanów zagranicznych aktywów i pasywów na koniec danego okresu sprawozdawczego.

Zadłużenie zagraniczne jest zestawieniem zobowiązań zagranicznych o charakterze dłużnym (w tym m.in. kredytów i pożyczek, dłużnych papierów wartościowych znajdujących się w posiadaniu zagranicznych inwestorów portfelowych, rachunków bieżących i depozytów nierezydentów w bankach polskich).

Statystyka bilansu płatniczego obejmująca bilans płatniczy, międzynarodową pozycję inwestycyjną i zadłużenie zagraniczne opisuje relacje gospodarki z zagranicą. Umożliwia prowadzenie analizy międzynarodowych stosunków gospodarczych, w tym ocenę nierównowagi zewnętrznej kraju.

Struktura bilansu płatniczego:

  1. Rachunek bieżący:
    1. Obroty towarowe.
    2. Usługi.
    3. Dochody pierwotne.
    4. Dochody wtórne.
  2. Rachunek kapitałowy.
  3. Rachunek finansowy:
    1. Inwestycje bezpośrednie.
    2. Inwestycje portfelowe.
    3. Pozostałe inwestycje.
    4. Pochodne instrumenty finansowe.
    5. Oficjalne aktywa rezerwowe.
  4. Błędy i opuszczenia.

Charakterystyka sald składowych bilansu płatniczego:

  • Rachunek bieżący – obejmuje transakcje w zakresie towarów, usług, dochodów pierwotnych oraz dochodów wtórnych.
  • Rachunek kapitałowy – obejmuje transfery kapitałowe o charakterze inwestycyjnym, przede wszystkim fundusze unijne.
  • Rachunek finansowy – zawiera transakcje finansowe z zakresu inwestycji bezpośrednich, portfelowych, pozostałych inwestycji, pochodnych instrumentów finansowych oraz oficjalnych aktywów rezerwowych.

Równowaga i nierównowaga zewnętrzna:

Równowaga bilansu płatniczego (w sensie księgowym) występuje wtedy, gdy jest spełniona następująca tożsamość: saldo Rachunku Bieżącego plus saldo Rachunku Kapitałowego minus saldo Rachunku Finansowego plus Błędy i opuszczenia równa się zero.

Do oceny nierównowagi bilansu płatniczego w sensie ekonomicznym, tzn. nierównowagi zewnętrznej kraju i jego wrażliwości na zarażenie zewnętrznymi zjawiskami kryzysowymi, wykorzystuje się dane statystyki bilansu płatniczego w relacji do PKB. Są to m.in.: saldo rachunku bieżącego, udział eksportu netto, międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto, zadłużenie zagraniczne i oficjalne aktywa rezerwowe.