Praktyka gospodarcza oraz ewolucja systemu finansowego doprowadziły do wytworzenia całej gamy zabezpieczeń, w zależności od rodzaju kredytu i kredytobiorcy. Przegląd rodzajów zabezpieczeń stosowanych przez banki przy udzielaniu kredytów najlepiej rozpocząć od najbardziej ogólnego podziału na zabezpieczenia osobiste i rzeczowe.

Zabezpieczenie osobiste. Z punktu widzenia kredytobiorcy zabezpieczenie osobiste wiąże się z ponoszeniem przez niego pełnej osobistej odpowiedzialności za spłatę długu, która dotyczy zarówno majątku posiadanego w chwili zaciągania kredytu, jak i majątku, w którego posiadanie kredytobiorca dopiero wejdzie. Do grupy zabezpieczeń osobistych zaliczamy: weksel własny in blanco, poręczenie wekslowe, poręczenie według prawa cywilnego, gwarancje bankowe, a także cesję wierzytelności.

Weksel. Weksel własny in blanco jest bardzo często wykorzystywany jako zabezpieczenie uzupełniające. Jego wystawienie na specjalnym blankiecie urzędowym należy do obowiązków kredytobiorcy, jednak cechą wyróżniającą ten rodzaj weksla od innych jest to, że nie określa się w nim sumy wekslowej ani terminu płatności, a jedynie termin jego wystawienia. W razie zaniechania spłaty kolejnych rat długu przez kredytobiorcę bank może uzupełnić weksel zgodnie z podpisaną uprzednio z klientem tzw. deklaracją wekslową, określającą właśnie warunki i sposób uzupełnienia weksla przez bank.

Poręczenia i gwarancje. Istotą wszelkiego rodzaju poręczeń i gwarancji jest to, że spłata zadłużenia przez kredytobiorcę jest poręczana/gwarantowana przez inną osobę fizyczną lub prawną (np. inne przedsiębiorstwo, ale także inny bank czy towarzystwo ubezpieczeniowe). Zaakceptowanie przez bank danej osoby fizycznej lub prawnej jako potencjalnego poręczyciela (zwanego niekiedy żyrantem) następuje dopiero po sprawdzeniu jego sytuacji finansowej (najczęściej odbywa się to na podstawie weryfikacji zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach w ostatnim okresie). W przypadku zaprzestania spłacania zadłużenia przez kredytobiorcę bank ma prawo żądać natychmiastowej spłaty całości pożyczonej sumy od kredytobiorcy bądź skorzystać z zabezpieczenia ustanowionego w postaci poręczenia lub gwarancji. Istotne jest to, że poręczyciel nie może uchylać się od obowiązku spłaty należności, usprawiedliwiając się nieznajomością prawa czy też innymi okolicznościami, takimi jak ustanowienie odrębnej umowy między nim a kredytobiorcą. Nawet śmierć kredytobiorcy nie zwalnia poręczyciela od dopełnienia obowiązku względem banku w postaci spłaty kredytu.

Zabezpieczenia rzeczowe. Drugą grupą zabezpieczeń są zabezpieczenia rzeczowe. W tym przypadku zabezpieczeniem kredytu jest określona część majątku dłużnika bądź osoby trzeciej w postaci nieruchomości, ruchomości lub określonych praw. Zabezpieczeniem rzeczowym może być hipoteka, przewłaszczenie lub zastaw, a także blokada środków na rachunku bankowym.

Hipoteka. W ostatnich latach, ze względu na wysoką dynamikę w obszarze kredytów mieszkaniowych, coraz większą popularnością cieszy się zabezpieczenie w postaci hipoteki. Wiele cech hipoteki powoduje, że jest ona postrzegana przez banki jako najlepsze zabezpieczenie kredytu. Warto podkreślić, że coraz częściej hipoteką są zabezpieczane nie tylko kredyty mieszkaniowe, ale również kredyty określane jako konsumpcyjne, a więc np. kredyty na zakup sprzętu gospodarstwa domowego. Hipoteka to wpis wierzytelności do księgi wieczystej danej nieruchomości, który daje bankowi prawo dochodzenia roszczeń z tej nieruchomości przed wierzycielami osobistymi osoby będącej właścicielem nieruchomości.

Zgodnie z obowiązującym prawem pierwszeństwo w zaspokajaniu roszczeń hipotecznych ma bank, który udzielił kredytu mieszkaniowego pod zabezpieczenie hipoteczne, następnie państwo w ramach hipoteki przymusowej, a w ostatniej kolejności dopiero hipoteki zabezpieczające pozostałe rodzaje kredytów. Warto jednak pamiętać o tym, że niezależnie od zmiany właściciela nieruchomości zapis hipoteczny jest nadal prawnie obowiązujący, tak więc w przypadku zbycia przez kredytobiorcę nieruchomości, zabezpieczenie hipoteczne obciąży kolejnego nabywcę tej nieruchomości.