Głównym punktem strategii wprowadzania euro i zarazem tym jej elementem, który od początku budził najwięcej kontrowersji, są kryteria zbieżności. Szczególnie gorącą dyskusję wywołuje kryterium kursu walutowego.

Głównym punktem strategii wprowadzania euro i zarazem tym jej elementem, który od początku budził najwięcej kontrowersji, są kryteria zbieżności. Szczególnie gorącą dyskusję wywołuje kryterium kursu walutowego. Według Traktatu, kryterium to jest spełnione, jeżeli państwo pozostające poza strefą euro uczestniczy bez poważnych napięć w mechanizmie kursowym ERM II (jest to system walutowy łączący euro i waluty państw spoza strefy euro) co najmniej przez dwa lata przed przygotowaniem raportów o konwergencji oraz nie zdewaluuje w tym czasie kursu centralnego swojej waluty wobec euro.

Właściwa ocena tego kryterium została utrudniona przez kryzys walutowy, który wystąpił w Europejskim Systemie Walutowym w 1993 r. Przed 1993 r. waluty uczestniczące w Europejskim Systemie Walutowym mogły wahać się w paśmie ± 2,25% wokół ustalonych bilateralnych kursów centralnych. Stąd też, w myśl Traktatu o Unii Europejskiej, podpisanego w 1992 r., uczestnictwo w systemie miało dowodzić stabilności waluty. Ze względu na powtarzające się ataki spekulacyjne na waluty uczestniczące w systemie, w sierpniu 1993 r. rozszerzono dopuszczalne pasmo wahań kursu z ± 2,25% do ± 15%. Z punktu widzenia oceny kryterium kursowego, którego celem jest badanie stabilności kursu, trudno kurs wahający się w przedziale ± 15% nazwać stabilnym. Z drugiej strony, rozszerzone do ± 15% pasmo wahań jest jedynym obowiązującym w ERM II ograniczeniem formalnym dla zmian kursu.

Aby pogodzić tę sprzeczność Komisja odwołała się do tego zapisu kryterium kursowego, który wymaga unikania poważnych napięć w trakcie uczestnictwa w ERM II. Trzeba przyznać, że kryterium kursowe, podobnie jak pozostałe kryteria, zostało w Traktacie sformułowane dość ogólnie. Z jednej strony dało to Komisji i EBC możliwość dostosowania interpretacji kryterium do stanu, który występuje po rozszerzeniu pasma do ± 15%, z drugiej strony stało się źródłem niepewności dla państw, które przygotowują się do wypełnienia kryteriów. Traktat wymaga aby uczestnictwo w ERM II przebiegało bez "poważnych napięć" - nie precyzuje jednak tego terminu. Wykorzystując ten fakt Komisja Europejska zastosowała stare wąskie pasmo ± 2,25% w celu zdefiniowania "nadmiernego napięcia" na rynku walutowym.

W zastosowanej przez Komisję interpretacji wąskie pasmo służy jako wskaźnik wystąpienia poważnych napięć. Oznacza to, że gdy kurs walutowy odchyli się o więcej niż 2,25% poniżej lub powyżej swojego kursu centralnego, Komisja bada taki przypadek jako potencjalne "poważne napięcie". Aby określić, czy przekroczenie pasma jest faktycznie poważnym napięciem, Komisja bada kolejne czynniki: wielkość odchylenia, czas pozostawania poza pasmem oraz rodzaj i zakres użytych instrumentów, takich jak interwencje walutowe i zmiany stóp procentowych. Powołując się na wagę, jaką Traktat przywiązuje do dewaluacji kursu, Komisja stwierdziła, że jedynie przekroczenie pasma po stronie deprecjacyjnej może zostać uznane za poważne napięcie. Aprecjacja kursu powyżej 2,25% jest dopuszczalna i nie stanowi zagrożenia dla spełnienia kryterium zbieżności. Zastosowanie wąskiego pasma w celu oceny kryterium jest często krytykowane jako zbyt restrykcyjne i nieuzasadnione na gruncie Traktatu.

Podejście Europejskiego Banku Centralnego do oceny kryterium kursowego jest zbliżone do sposobu oceny stosowanego przez Komisję. Główna różnica polega na tym, że EBC nie stosuje żadnego dodatkowego pasma referencyjnego wewnątrz standardowej marży wahań. W celu identyfikacji poważnych napięć na rynku walutowym EBC monitoruje ruchy kursu walutowego, biorąc pod uwagę te same czynniki co Komisja: odchylenie od parytetu, ruchy stóp procentowych oraz interwencje walutowe. Nie są jednak znane żadne wartości referencyjne dotyczące powyższych czynników, które skłaniałyby EBC do zakwalifikowania wydarzenia jako poważnego napięcia.