Podobnie jak w przypadku ryzyka, niepewność można rozumieć na wiele różnych sposobów. Na gruncie nauk ekonomicznych oraz teorii podejmowania decyzji przyjęła się definicja stanowiąca, że niepewność to rodzaj prawdopodobieństwa, które nie poddaje się szacunkom matematycznym . Odnosi się zatem do sytuacji, w jakich nie jest możliwe ustalenie wszystkich wariantów przyszłego rozwoju zdarzeń lub wyliczenie – dla każdego z nich – prawdopodobieństwa wystąpienia.

Silny nacisk na rozróżnienie pomiędzy ryzykiem (czyli prawdopodobieństwem mierzalnym) i niepewnością (a więc prawdopodobieństwem niemierzalnym) po raz pierwszy położył w 1921 roku amerykański ekonomista Frank Knight¹. Analiza, którą przeprowadził, uświadomiła wielu naukowcom fakt, iż rzeczywistość gospodarcza zazwyczaj nie spełnia założeń teorii prawdopodobieństwa, w szczególności postulatu o tym, że analizowane sytuacje są zdarzeniami wielokrotnie powtarzalnymi. Zatem wnioski na temat prawdziwego świata wynikające z takich teorii mogą nosić znamiona niepoprawności.

Uznanie i zrozumienie natury niepewności oraz różnicy pomiędzy nią a ryzykiem jest ważne przede wszystkim dlatego, że pozwala odróżnić sfery analizy gospodarczej, w obrębie których skomplikowane modele rynku i rachunku prawdopodobieństwa rzeczywiście mogą wesprzeć ekonomistę lub przedsiębiorcę w rozszyfrowywaniu jutra, od tych obszarów rozważań ekonomicznych, w których niepewność jawi się jako absolutnie nieunikniona. W ostatnim przypadku nawet najlepsi specjaliści, wyposażeni w najbardziej wyrafinowane narzędzia analizy ekonomicznej, nie uchronią ani siebie, ani innych przed koniecznością stawienia czoła nieznanej przyszłości.

Pierwszy warunek konieczny, który musi zostać spełniony, by możliwe było stosowanie rachunku matematycznego do szacowania prawdopodobieństwa zdarzeń (ryzyka), to ich powtarzalność. Interpretacja częstościowa (lub klasowa) prawdopodobieństwa – na której opiera się taki rachunek – wymaga bowiem, aby sąd o przyszłym rozwoju sytuacji traktować jako wypowiedź o ilościowym stosunku wyodrębnionych grup (klas) zdarzeń (więcej - Ryzyko w ekonomii). Jeśli jednak każde spośród rozpatrywanych zjawisk jest unikalne, wówczas nie istnieje obiektywne kryterium przydziału do którejś z grup. W takim przypadku nie da się ustalić względnej częstości – czyli prawdopodobieństwa – występowania zdarzeń jednej grupy wśród zdarzeń drugiej (brak grup albo klasy jednoelementowe).

Przykładowo, rzut sześcienną kostką do gry można potraktować jako zjawisko powtarzalne. W drodze żmudnego eksperymentu polegającego na wykonaniu serii 1000 rzutów badacz – analizując częstość wypadania poszczególnych wyników (jedynki, dwójki itd.) – może dojść do wniosku, że kostka jest symetryczna. Ta informacja oznacza, że ryzyko wystąpienia jedynki w 1001 przypadku wynosi 1/6.

Jeżeli eksperymentator zmieni procedurę i po każdym rzucie będzie wymieniał kostkę na całkiem nową, różniącą się od poprzednich precyzją wykonania lub ilością ścianek, wówczas każda z prób będzie stanowić rzut unikalny, jedyny w swoim rodzaju. W takiej sytuacji analiza 1000 poprzednich przypadków staje się całkowicie bezużyteczna dla określenia szansy wystąpienia jedynki w rzucie nr 1001. Zatem badacz będzie miał do czynienia nie z ryzykiem, lecz z niepewnością.
 

¹ Frank Hyneman Knight, Risk, Uncertainty and Profit, Houghton Mifflin, Boston 1921.