Pionier prywatyzacji |
2 |
Termin prywatyzacja na dobre zagościł w języku ekonomicznym w końcu lat 70-tych ubiegłego wieku, za sprawą Wielkiej Brytanii, która jako pierwsza zaczęła przekazywać w ręce prywatne przedsiębiorstwa należące do sektora publicznego.
W tym czasie rządy na całym świecie stanęły wobec problemów stwarzanych przez nadmiernie rozbudowany sektor publiczny w gospodarce. Mogąc liczyć w razie trudności na pomoc władz państwowe przedsiębiorstwa nie miały wystarczających bodźców, by wytwarzać produkty najbardziej potrzebne konsumentom po możliwie najniższych kosztach. I to niezależnie od woli ich kierownictwa. Ceny na ich wyroby często były wyznaczane administracyjnie, bez związku z sytuacją rynkową. W efekcie firmy te pozbawione były informacji o potrzebach potencjalnych nabywców. Widoczne w cenach zmiany popytu dostarczają bowiem najlepszej wiedzy o upodobaniach konsumentów. W efekcie firmy te nieefektywnie lokowały posiadane zasoby. Często na dodatek były zacofane technologicznie. Władze zwykle miały bowiem wiele pilniejszych wydatków niż inwestowanie w państwowe przedsiębiorstwa. Te jednak zbytnio nie cierpiały z tego powodu, gdyż pozbawione presji ze strony konsumentów, mogły sobie pozwolić zawsze na obniżenie jakości oferowanych towarów i usług. W ten sposób realizowały przede wszystkim swoje interesy, kosztem wszystkich obywateli, finansujących je ze swoich podatków. Środki, które mogłyby być wykorzystane z pożytkiem na prywatne inwestycje, były w znacznym stopniu przez sektor publiczny marnotrawione.
Jako pierwsza postanowiła uporać się z tym problemem Wielka Brytania. W 1979 roku sprzedała większościowy pakiet akcji British Petroleum. W rezultacie brytyjski gigant naftowy stał się firmą prywatną, kierującą się w swoich działaniach wyłącznie rachunkiem ekonomicznym. W następnych latach w ręce prywatnych inwestorów trafiły kolejne przedsiębiorstwa, w tym koncern lotniczy Britsh Aerospace, chemiczny - Amersham International i transportowy - National Freight Company. Później proces prywatyzacyjny jeszcze przyspieszył, a jego kulminacyjnym punktem była sprzedaż British Telecom, krajowego monopolisty telekomunikacyjnego.
Łącznie w ciągu całej dekady lat 80-tych brytyjski rząd sprywatyzował blisko 50 wielkich firm i kilkaset mniejszych, uzyskując co roku z tego źródła średnio około 8 miliardów dolarów przy ogólnych dochodach budżetu wynoszących mniej więcej 300 miliardów USD. Dodatkowe wpływy pozwoliły na obniżenie podatków dochodowych. Nie była to jednak jedyna korzyść jaką odniosła państwowa kasa. Przedsiębiorstwa, które wcześniej jako państwowe, ponosiły straty, pod zarządem nowych właścicieli szybko stawały na nogi i w miejsce finansowanych przez władze publiczne strat, pojawiały się podlegające opodatkowaniu zyski. W ciągu tych lat udział państwa w brytyjskiej gospodarce skurczył się z 10 do 4 procent. Na efekty nie trzeba było długo czekać. Wielka Brytania, której tempo wzrostu gospodarczego należało do jednego z najniższych w Europie, już w 1981 roku stała się jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek.
Jej sukcesy zachęciły inne państwa do pójścia jej śladem. W efekcie na początku lat 90-tych trudno było znaleźć kraj, który nie miał w planach sprzedaży państwowych przedsiębiorstw. Skala prywatyzacji była bardzo różna. Od wielkich prywatyzacji we Francji czy Japonii, po sprzedaż niezliczonych drobnych firm w krajach rozwijających się, takich jak Bangladesz. Wszędzie efekty były jednak podobne: strumień pieniędzy płynący dotychczas do nieefektywnego sektora publicznego zaczął zasilać zwiększające zamożność społeczeństw inwestycje prywatne. Tym samym brytyjska prywatyzacja ożywiła wiarę w gospodarkę rynkową, przyczyniając się do jej triumfu nad gospodarką nakazowo-rozdzielczą.
| Ocena: | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |
| Liczba oddanych głosów: 2 |
Zobacz również
- 2009.04.15 12:20 Polska zwraca się o linię kredytową do IMF
- 2008.12.09 11:30 Zadłużenie zagraniczne Polski (8)
- 2008.12.08 11:30 Zadłużenie zagraniczne Polski (7)
- 2008.12.05 12:40 Zadłużenie zagraniczne Polski (6)
- 2008.12.04 12:10 Zadłużenie zagraniczne Polski (5)




