Budżet państwa jest planem wpływów i wydatków kasy państwa w danym roku. Wskazuje szczegółowo skąd państwo będzie brało pieniądze i na co wydawało w ciągu 12 miesięcy. Ustawa budżetowa zatem jest jednym z najważniejszych aktów prawnych: praktycznie to on decyduje jakie zadania będzie wypełniać państwo, gdyż decyduje o przyznaniu środków na ich realizację.

Z wyjątkiem sytuacji nadzwyczajnych budżet uchwalany jest co roku. Prace nad ustawą na następny rok budżetowy rozpoczynają się już na wiosnę, gdy Ministerstwo Finansów razem z Ministerstwem Gospodarki przygotowują założenia projektu budżetowego wraz z prognozami na następne 2 lata. Aby móc w miarę dokładnie przewidzieć możliwości finansowe państwa trzeba dobrze znać stan gospodarki i zachodzących w niej procesów. Dlatego resortowi specjaliści przygotowują kilkuletnią prognozę makroekonomiczną.

Założenia zawierają zatem przewidywania co do tempa wzrostu gospodarczego, stóp inflacji, bilansu płatniczego, sytuacji w handlu zagranicznym, kursów walutowych, przeciętnej płacy w gospodarce, czy stopy bezrobocia. Wszystkie te czynniki będą miały wpływ na budżet państwa. Trudność polega na tym, że nie do końca można przewidzieć ich wielkość, co znacznie utrudnia poprawne skonstruowanie budżetu. W założeniach prognozuje się także wielkość dochodów kasy państwa w danym roku i przyjmuje ogólne zasady ich wydatkowania. Planuje się także jaka część wydatków będzie finansowana z pożyczek, czyli rozmiary deficytu budżetowego.

Tak przygotowany dokument trafia pod obrady Rady Ministrów. Jeśli zostanie zaakceptowany, resort finansów rozsyła do innych ministerstw i innych organów administracji państwowej pisma, w których określa maksymalny poziom ich wydatków. Na ich podstawie ministerstwa oraz pozostałe urzędy nadzorowane przez premiera przygotowują swoje części budżetu. Ministerstwo Finansów zestawia następnie te plany, sprawdzając ich zgodność z prawem. Do powstającego projektu budżetu następnie włączane są bez negocjacji dochody i wydatki innych organów państwa, w tym Sejmu, Senatu oraz Prezydenta. Przygotowany projekt trafia wtedy pod obrady Rady Ministrów, która wprowadza ostatnie poprawki. Ostatecznie przyjmuje go w drodze podjęcia uchwały.

Projekt budżetu wraz z uzasadnieniem powinien być przekazany Marszałkowi Sejmu najpóźniej na 3 miesiące przed początkiem nowego roku, czyli do 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy. Na tym etapie do prac, choć nie bezpośrednio, włącza się Narodowy Bank Polski, jako bank centralny. Rada Polityki Pieniężnej przygotowuje założenia polityki pieniężnej, które przedkłada do wiadomości Sejmu razem z rządowym projektem ustawy budżetowej. Posłowie uchwalają budżet w 3 czytaniach. Później ustawa wędruje do Senatu, wyższej izby parlamentu, która ma 20 dni na zgłoszenie swoich ewentualnych poprawek. Jeśli senatorzy nie wprowadzą żadnych zmian budżet trafia do prezydenta, który ma 7 dni na jego podpisanie od jego otrzymania.