W publikacjach prasowych często pojawia się temat związany z deficytem budżetowym. Jednak zdarza się, że jest mylony z deficytem sektora finansów publicznych, który znaczy coś innego i nie jest tożsamy z deficytem budżetowym. Dlatego warto, wskazać różnicę między tymi pojęciami, by nie popełniać błędów.

Deficyt budżetowy to różnica pomiędzy dochodami budżetu państwa, a wydatkami odnotowanymi w danym roku. Przy wyliczaniu wysokości deficytu budżetowego istotne jest, co wchodzi w skład poszczególnych kategorii, tzn. co rozumiemy przez dochody i wydatki budżetowe.

Natomiast deficyt sektora finansów publicznych to ujemna różnica między dochodami publicznymi a wydatkami publicznymi. Nasuwa się pytanie: jak jest różnica między dochodami i wydatkami budżetowymi a dochodami i wydatkami publicznymi?

Otóż szereg wydatków, dochodów i innych zobowiązań realizowanych jest poza budżetem państwa, stąd biorą się różnicę oraz inne wartości między omawianymi deficytami. Ponadto widzimy, że deficyt sektora finansów publicznych jest pojęciem szerszym znaczeniowo. Przykładowo deficyt sektora finansów publicznych na koniec grudnia 2008 roku wyniósł 2,7 proc. PKB, czyli 35 mld zł, a deficyt budżetu był wysokości 24,6 mld zł.

Warto również zwrócić uwagę, że występują różne metody liczenia deficytu. Jest to źródłem trudności przy porównywaniu deficytu między krajami. Stosowanie różnych metodologii daje odmienne wyniki. Dlatego porównując deficytu różnych krajów należy zwrócić szczególną uwagę, czy użyto tych samych metod.

Wyjaśnijmy teraz, jakie składniki wchodzą do deficytu sektora finansów publicznych. Zaczniemy od sumy deficytów budżetu państwa. Do jednostek ochrony zdrowia, samorządów, funduszy celowych i innych jednostek, dochodzą wypłaty rekompensat dla emerytów i pracowników, od tego należy odjąć transfery do drugiego filara ubezpieczeń społecznych. Warto zaznaczyć, że większy deficyt sektora finansów publicznych skutkuje zmniejszeniem oszczędności krajowych, a co za tym idzie zwiększeniem deficytu obrotów bieżących, jak również większą presją inflacyjną.

W perspektywie wstąpienia Polski do strefy EURO, bardzo istotne jest by deficyt sektora finansów publicznych nie przekroczył 3% PKB, jest to jedno z pięciu kryteriów konwergencji, które Polska musi bezwzględnie spełnić, by stać się członkiem Unii Gospodarczo – Walutowej.

Finansowanie deficytu sektora finansów publicznych odbywa się m.in. przez sprzedaż na rynku obligacji i bonów skarbowych. Jeśli państwo przez parę lat utrzymuje ujemne saldo budżetowe, powstaje dług publiczny. Czyli widzimy, że suma kolejnych deficytów budżetowych przekłada się w długim okresie na dług publiczny. Należy dodać, że również ta kategoria należy do kryteriów konwergencji i według ustaleń zawartych w protokole do traktatów z Maastricht, dług publiczny nie może przekroczyć 60% PKB.