Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego na rynku jogurtów mamy do czynienia z tak dużą liczbą producentów, gdy jednocześnie na rynku telefonii komórkowej występuje tylko kilka operatorów, a rynek gazu jest właściwie zmonopolizowany przez jedną firmę?

Kluczowym pojęciem, które będzie bardzo pomocne przy odpowiedzi na to pytanie, jest „bariera wejścia”. Co to właściwie jest? Otóż, bariera wejścia to wszystkie czynniki ograniczające podjęcie działalności gospodarczej oraz konkurencję na danym rynku. Z punktu widzenia konsumentów, te gałęzie gospodarki, które cechują się wysoką barierą wejścia, mogą być mniej konkurencyjne i mogą wiązać się z wyższymi cenami bądź innymi utrudnieniami dla klienta. Jest to spowodowane tym, że podmioty, które są już w danej gałęzi, mają mniej konkurentów, a zdarza się tak, że opłaca im się zawrzeć nieformalne porozumienia z innymi przedsiębiorstwami z tej samej gałęzi, by zapewnić sobie wyższe zyski.

Przedstawmy teraz kilka rodzajów barier wejścia wraz z przykładami.

Zacznijmy od wyjaśnienia powodu, dlaczego w Polsce (podobnie jak w innych krajach) nie mamy 20 operatorów telefonii komórkowej. Podstawowym i kluczowym problemem przy tworzeniu sieci komórkowej są bardzo wysokie koszty inwestycyjne, które trzeba ponieść na początku działalności. Zbudowanie odpowiedniej infrastruktury jest bardzo kosztowne. Co prawda możemy np. dzierżawić przekaźniki czy inne elementy infrastruktury od innych sieci, ale wtedy jesteśmy uzależnieni od nich i ciężko będzie nam konkurować, zdobywać nowych klientów. W efekcie, rynek telefonii komórkowej tworzy zazwyczaj 3-4 dużych graczy.
Jeszcze jaskrawiej widać ten problem w przypadku takich gałęzi jak energetyka czy gazownictwo. Tutaj stworzenie odpowiedniej infrastruktury technicznej (linie wysokiego napięcia, elektrownie czy gazociągi) wiąże się z wielomiliardowymi wydatkami. Ponadto potrzebny jest dostęp do specyficznej wiedzy, zatrudnienie wysoko wykwalifikowanych pracowników (tzw. „know-how”), by stworzyć taką infrastrukturę, która będzie spełniać normy techniczne i prawne, co również jest barierą wejścia.

Ponadto istnieje szereg uregulowań prawnych takich jak: patenty, licencje, koncesje czy znaki firmowe, które niejednokrotnie są wręcz niemożliwe do pokonania. Przecież nie można pozwolić, by każdy kto zechce, zaczął produkować broń czy lekarstwa. W przypadku przemysłu zbrojeniowego państwo musi kontrolować ten rynek choćby z troski o bezpieczeństwo swoich obywateli. Podobnie rzecz się ma z przemysłem farmaceutycznym. Nie można dopuścić do sytuacji, gdy jakaś mała firma produkowałaby lekarstwa bez uzyskania odpowiednich zezwoleń. Tam, gdzie mamy do czynienia bezpośrednio z życiem ludzkim, normy muszą być bezwzględnie przestrzegane. Mówiąc już o przemyśle farmaceutycznym, warto wspomnieć również o bardzo wysokich kosztach stworzenia, przetestowania i wprowadzenia na rynek nowego leku. W tym przypadku, państwo musi chronić własność intelektualną, odpowiednią technologie. W przeciwnym razie inne podmioty występujące na rynku, mogłyby wejść w posiadanie odpowiedniej wiedzy i czerpać z niej korzyści bez ponoszenia ogromnych kosztów. W konsekwencji spowodowałoby to, że nie opłacałoby się wprowadzać innowacji i mielibyśmy do czynienia z zastojem technologicznym.

Istnieje też szereg ograniczeń dotyczących wymogów sanitarnych, jakości czy składu chemicznego. Może zdarzyć się, że silny gracz wpłynie na decyzje polityczne odnośnie niektórych uregulowań i w ten sposób zapewni sobie bezpieczeństwo na rynku, jednocześnie tworząc bariery wejścia dla innych potencjalnych graczy.

Często zdarza się tak, że na pewnym rynku pozycja danej marki jest bardzo silna, posiada rzeszę wiernych klientów, przyzwyczajonych do ich produktów. W tym przypadku barierą wejścia mogą być ogromne nakłady na reklamę, jakie trzeba byłoby ponieść, by zaistnieć na rynku. Ponadto nie ma pewności, że uda się zdetronizować liderów rynków.

Podsumowując, każdy rynek ma swoją specyfikę, występują na nich różne bariery wejścia. W niektórych przypadkach łatwo jest je przezwyciężyć, lecz w innych są właściwie nieosiągalne. Zastanawiając się nad rozpoczęciem działalności gospodarczej zawsze należy brać pod uwagę bariery wejścia i koszty z nimi związane. Dlatego o wiele łatwiej będzie otworzyć punkt gastronomiczny sprzedający kebaby niż stać się producentem samochodów osobowych.