Prezentację rozpoczniemy od inwestycji w produkcyjny kapitał trwały, a więc maszyny i urządzenia. Następnie zajmiemy się koniunkturalną zmiennością budownictwa mieszkalnego i przemysłowego. Na koniec przedstawiamy schemat fluktuacji zapasów. Cała prezentacja opiera się na pewnych cechach wyżej wymienionych dóbr oraz elementach kształtujących popyt i podaż, o których była mowa w trzech poprzednich częściach cyklu.   

Inwestycje w produkcyjny kapitał trwały

Zmienność inwestycji w kapitał trwały charakteryzuje się opóźnieniem w stosunku do cyklu koniunkturalnego, zarówno w górnym, jak również i w dolnym punkcie zwrotnym. Nie należy na tej podstawie wysnuwać wniosku, że inwestycje odgrywają bierną rolę we fluktuacjach cyklicznych. Wręcz przeciwnie, obserwowana bezwładność wynika z faktu, że produkcja kształtowana jest w dużej części przez zamówienia, a nie przez faktyczne wydatki inwestycyjne. Można to wytłumaczyć intuicyjnie: już samo podpisanie kontraktu stanowi zobowiązanie dostarczenia dobra inwestycyjnego; z uwagi jednak na fakt, że produkcja tego typu dóbr jest długotrwała, faktyczne dostarczenie dobra może mieć miejsce w zupełnie innych warunkach gospodarczych niż te, w których podpisywano umowę.

Ogólnie rzecz biorąc, aktywność inwestycyjna przedsiębiorstw opisywana jest przez cztery podstawowe wskaźniki: kontrakty i zamówienia na maszyny i urządzenia, produkcję dóbr inwestycyjnych, sprzedaż maszyn i urządzeń oraz nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw.  W tej właśnie kolejności wskaźniki te reagują na wahania koniunkturalne tłumacząc tym samym opóźnienie wydatków inwestycyjnych w stosunku do fluktuacji. Niezwykle ważne są w tym miejscu dwie kwestie. Pierwsza ma charakter księgowy: wydatki na zakup dóbr produkcyjnych zaliczane są do inwestycji w momencie faktycznej dostawy, a nie tylko złożenia zamówienia. Druga sprawa obejmuje ciągłość procesu inwestycyjnego – raz rozpoczęte inwestycje są z reguły kontynuowane, bez względu na zmiany sytuacji gospodarczej. Wymienione fakty potwierdzają obserwację, że faktyczne inwestycje (rejestrowane w rachunkach narodowych) mogą jeszcze rosnąć, gdy gospodarka powoli zaczyna się osuwać w fazę spowolnienia i jeszcze nie rosną, gdy pojawiają się pierwsze symptomy ożywienia.

Najbardziej wrażliwe na zmiany koniunkturalne są zamówienia. Ich spadek zwiastuje nadejście recesji, a wzrost może być pierwszym zwiastunem nadchodzącego ożywienia. Po podpisaniu kontraktu dobra inwestycyjne są fizycznie produkowane, co poprzez różnego rodzaju współzależności umacnia ożywienie gospodarcze. Po wyprodukowaniu następuje sprzedaż, która powiększa majątek produkcyjny kupujących przedsiębiorstw, co znajduje następnie odzwierciedlenie w ewidencji statystycznej nakładów inwestycyjnych.