Strona nbportal.pl używa ciasteczek (cookies) umożliwiajacych właściwe jej działanie. Dowiedz się więcej Akceptuję

ELASTYCZNOŚĆ RYNKU PRACY

       Drzewo haseł kluczowych

Elastyczność rynku pracy oznacza łatwość, z jaką pracownicy dostosowują się do potrzeb firm, przedsiębiorstwa tworzą nowe miejsca pracy i jak szybko, po okresie spowolnienia aktywności gospodarczej, obniża się bezrobocie. Rynek pracy jest elastyczny, jeśli dzięki istniejącym regulacjom łatwo jest zmienić pracę – firmy nie mają kłopotów ze zwalnianiem pracowników, którzy nie są jej potrzebni, a pracownicy nie mają kłopotów ze znalezieniem nowej pracy. Na elastycznym rynku pracownicy – dzięki swoim kwalifikacjom – bez kłopotów zmieniają rodzaj pracy, którą wykonują, wzrost płac dostosowany jest do wzrostu wydajności pracy, przedsiębiorstwa chętnie tworzą nowe miejsca pracy, a instytucje pośrednictwa pracy skutecznie pomagają w znalezieniu zatrudnienia. Z kolei sztywny rynek pracy to taki, na którym znalezienie nowej pracy jest bardzo trudne. Elastyczność zależy od struktury rynku pracy, wykształcenia pracowników, rozwiązań instytucjonalnych i polityki gospodarczej.

Elastyczność rynków pracy w wielu krajach europejskich jest znacznie niższa od tej, którą obserwuje się w krajach anglosaskich (m.in. Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych). Istnieją liczne prace badawcze dowodzące, że wysokie bezrobocie w krajach Europy kontynentalnej wynika właśnie ze sztywności rynku pracy, natomiast zdecydowanie mniejszą rolę odgrywa niedostateczny popyt w gospodarce. Badania te pokazują, że do wzrostu liczby pracujących i ograniczenia w ten sposób wysokiego bezrobocia niezbędne jest dostosowanie żądań płacowych do zmian wydajności pracy, zmniejszenie dostępności zasiłków dla bezrobotnych i zaostrzenie warunków ich przyznawania, czy zmniejszenie prawnej ochrony zatrudnienia. Dodatkowo wskazuje się na ważny wpływ na wielkość zatrudnienia elastycznych umów o pracę, w tym pracy na niepełny etat, samozatrudnienie, pracę czasową, elastyczne rozliczania czasu pracy w okresach miesięcznych i dłuższych. Te wnioski powinny zachęcać do podejmowania odpowiednich reform rynku pracy, ale proponowane kroki wywołują liczne kontrowersje, gdyż uderzają w interesy różnych grup społecznych. Doświadczenia międzynarodowe dowodzą jednak, że reformy instytucjonalne są najbardziej efektywnym sposobem ograniczania bezrobocia.

Jednym ze sposobów zwiększania elastyczności rynku pracy są szkolenia zawodowe. W dobie szybkiego postępu technicznego i globalizacji, pracownicy zmieniają rodzaj pracy przynajmniej kilka razy w ciągu życia. Nabywanie odpowiednich kwalifikacji wymaga ciągłego kształcenia. Pracownicy nie dysponujący właściwymi umiejętnościami tracą pracę i powiększają bezrobocie strukturalne.

Elastyczność rynku pracy

Elastyczność rynku pracy mierzy się za pomocą szeregu wskaźników. Rynek pracy jest tym bardziej elastyczny, im bardziej elastyczne jest prawo pracy (np. dające dużo swobody w zakresie zatrudniania i zwalniania pracowników), im mniej ustawodawstwo ingeruje w kształtowanie się płac (nie narzucając np. wysokiej płacy minimalnej), im bardziej powszechna jest praca w elastycznym wymiarze czasowym, im mniej proces negocjacji płacowych zakłócony jest przez żądania związków zawodowych. Na tle większości krajów Europy Zachodniej elastyczność polskiego rynku pracy nie wygląda najgorzej. Z drugiej strony, polska gospodarka doświadczyła w ostatnich latach większych wstrząsów niż kraje rozwinięte. Efekty tych wstrząsów były potęgowane przez negatywne skutki sztywności rynku pracy.

 

« powrót